26.10.09

Χτίζουμε τον υπεράνθρωπο


Οι επιστήμονες μπορούν τώρα να επιδείξουν συγκεκριμένα γονίδια, τα οποία μπορούν να μας βοηθήσουν να αποκτήσουμε μακροζωία, να βελτιώσουν την επούλωση των τραυμάτων μας αλλά και να καταδυθούμε στα άδυτα του ανθρώπινου μυαλού.

Πολλοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι αυτά τα γονίδια μπορούν να τροποποιηθούν κατάλληλα στους απλούς ανθρώπους και να δημιουργηθούν οι υπεράνθρωποι. Ο Ρώσο-Αμερικανός «πατέρας» της επιστημονικής φαντασίας και συγγραφέας, Ισαάκ Ασίμοφ, γράφει: «Η εξέλιξη της...
γενετικής μηχανικής καθιστά εφικτό το σχεδιασμό της δικής μας εξελικτικής πορείας.»

Οι προοπτικές είναι σχεδόν ανεξάντλητες. Θεωρητικά, εάν ένα γονίδιο υπάρχει σε άλλα είδη μπορεί να μεταφερθεί σε ανθρώπινα κύτταρα. Φανταστείτε έναν άνθρωπο με μερικά από τα πιο εκπληκτικά χαρακτηριστικά των ειδών του ζωικού βασιλείου, νυχτερινή όραση, αναπνοή μέσα στο νερό ή ευκινησία. Οι εκπληκτικές αυτές εξελίξεις στον τομέα της γενετικής έχουν ήδη κάνει την εμφάνιση τους. Πρόσφατα, δόθηκε σε ποντίκια η ικανότητα να βλέπουν τα χρώματα. Εάν το γενετικό υλικό των ζώων μπορεί να τροποποιηθεί ώστε να αποκτούν ανθρώπινα χαρακτηριστικά, τότε το ίδιο θα μπορούσε να γίνει με τους ανθρώπους.

Ωστόσο, ο δρόμος είναι ακόμα μακρύς και δύσβατος. Εξάλλου τεράστιο «εμπόδιο» στην προσπάθεια της γενετικής εξέλιξης αποτελούν και τα σημαντικά ηθικά ερωτήματα που τίθενται από την πλειοψηφία του επιστημονικού κόσμου. Ποιοι θα είναι οι νέοι άνθρωποι; Ποιες οι επιπτώσεις και ποια τα προβλήματα σε μια κοινωνία που θα διαβλέπει την αποκορύφωση του ατόμου μέσω γενετικών βελτιώσεων;

Πρόσφατα, μια ερευνητική ομάδα από το Εθνικού Ινστιτούτο Έρευνας Ανθρώπινου Γονιδιώματος της Αμερικής, ανέφερε ότι κατάφερε να πραγματοποιήσει μια γενετική τροποποίηση σε γονίδιο το οποίο κωδικοποιεί μια πρωτεΐνη γνωστή ως μυοστατίνη, η οποία καθυστερεί την ανάπτυξη των μυών.

Οι επιστήμονες κατάφεραν να ελέγξουν την πρωτεΐνη, η οποία μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση της μυϊκής ισχύος. Κάποιοι αναρωτιούνται εάν οι αθλητές θα μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτή την εξέλιξη, ωστόσο θα χανόταν το νόημα του αθλητισμού, δεν νομίζετε;

Σύμφωνα με όλα όσα γνωρίζουμε, θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι είναι πιθανή η δραματική τροποποίηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, έτσι ώστε να προκύψει ένα «ανώτερο» είδος. Παρόλα αυτά, οι φόβοι σχετικά με αυτές τις τροποποιήσεις αφορούν την κληρονομικότητα στους απογόνους και σε όλες τις επόμενες γενιές. Αυτός είναι και ένας από τους σημαντικότερους λόγους για τον οποίο ο συγκεκριμένος τομέας της γενετικής έχει απαγορευθεί. Είναι σαφές ότι θα οδηγούσε σε μη αναστρέψιμη διαφοροποίηση ολόκληρου του ανθρώπινου είδους.

Θα πρέπει, λοιπόν, να ληστέψουμε την ικανότητα του ανθρώπινου είδους να εξελίσσεται μέσα από τις αδυναμίες του; Λίγοι είναι οι επιστήμονες που θα τολμούσαν να υποστηρίξουν δημόσια την ιδέα της χρήσης της επιστήμης της γενετικής μηχανικής για να δημιουργήσουν ένα νέο υγιές άτομο, κατά κάποιο τρόπο ανώτερο από το υπάρχον ανθρώπινο είδος.

«Η πίεση για την αναδημιουργία του ανθρώπου, των ζώων και των φυτών, ώστε να συμβαδίζουν με τα εμπορικά συμφέροντα ορισμένων ατόμων βρίσκεται σε αντίθεση με τις βασικές μας αρχές για το σεβασμό της φύσης,» σχολιάζει ο Brent Blackwelder, πρόεδρος της οργάνωσης Friends of the Earth.

Παρόλα αυτά, θα ήταν τόσο μεμπτό εάν το ανθρώπινο είδος βελτιωνόταν ελάχιστα; Εάν μια σχετικά απλή διαδικασία μπορούσε να κάνει ένα άτομο, όπως και τους απογόνους του πιο συμπονετικούς, έξυπνους και πιο προσεκτικούς; Προς το παρόν, οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τη γενετική μηχανική για την εξάλειψη ασθενειών, όμως μήπως θα μπορούσαμε να σώσουμε πολλές περισσότερες ζωές εάν εξαλείφαμε τους πολέμους;

Εξάλλου, η φύση έχει αποδείξει ότι δεν έχει πάντα δίκιο. Πολλοί είναι οι άνθρωποι που δοκιμάζονται από θανατηφόρες γενετικές ασθένειες. Αρκετοί, ωστόσο, διαφωνούν υποστηρίζοντας ότι παίρνοντας στα χέρια μας ένα τέτοιο όπλο το μόνο που θα μπορούσαμε να καταφέρουμε είναι ο αφανισμός μας.

Ποιος είναι λοιπόν αυτός που θα αποφασίσει που βρίσκεται η διαχωριστική γραμμή μεταξύ ενός δίκαιου αγώνα και του εκφυλισμού της ανθρώπινης φύσης; Μάλλον πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε ως νέα γενιά.